AI pufagi yorilganda Apple “hammasi yonib ketishini kuzatadi”
Xotira narxlari ikki baravar oshdi, Mac va iPad’lar qimmatlashdi, tez orada iPhone ham shunday bo‘lishi kutilmoqda.
Xotira narxlari ikki baravar oshdi, Mac va iPad’lar qimmatlashdi, tez orada iPhone ham shunday bo‘lishi kutilmoqda. Where's Your Ed At axborotnomasini yozadigan, Better Offline podkastini olib boradigan va Politico tomonidan AI bumining eng “achchiq tanqidchisi” deb ta’riflangan Ed Zitron yillar davomida bu xarajatlarni keltirib chiqarayotgan infratuzilma o‘zini hech qachon oqlamasligini ta’kidlab keladi.
Agar u haq bo‘lsa, Apple bilan nima yuz berishini undan so‘radik.
Siz AI’ni u ommalashishidan oldin ham pufak deb atab kelgansiz. Uni asosan ChatGPT yoki iPhone’dagi Apple Intelligence sifatida biladigan MacRumors o‘quvchilariga sodda qilib aytganda, LLM sanoati iqtisodiyotida aslida nima noto‘g‘ri?
Eng tub mohiyatiga ko‘ra, Large Language Models xarajatlari dasturiy ta’minotni sotishning deyarli barcha modellariga zid.
Iste’molchilar ham, korxonalar ham xizmat uchun oylik to‘lov qilishga o‘rgangan. Bu xizmatlarda cheklovlar yoki qat’iy qoidalar bo‘lishi mumkin, ammo dasturiy ta’minot sotib oladigan deyarli hech kim hisoblagich asosidagi xizmatni, qolaversa, narxini o‘lchash qiyin bo‘lgan hisoblagichli xizmatni kutmaydi.
LLM’lar siz xohlagan javobni olasizmi yoki u topshirig‘ingizni bajaradimi-yo‘qmi, bundan qat’i nazar, har million token uchun haq oladi. Agar kod yozuvchi agentdan biror dasturiy vazifani bajarishni so‘rasangiz-u, u aylanma jarayonda qolib, vaqtini behuda sarflasa ham, tokenlar uchun baribir pul to‘laysiz.
AI kompaniyalari iste’molchilar AI xizmatlarining haqiqiy narxini hech qachon to‘lamasligini bilgan. Shu sababli ular, asosan, oylik obunalarni noaniq limitlar bilan sotdi va bu limitlar obuna narxidan ancha ko‘p token sarflash imkonini berdi. SemiAnalysis ma’lumotlariga ko‘ra, oyiga $20 turadigan obunada yuzlab dollar, oyiga $200 turadigan obunada esa minglab dollar sarflash mumkin. AI tarafdorlari bu kompaniyalar “tokenlardan 70% yalpi marja oladi” deb aytishi mumkin, ammo bunga dalil juda kam. Mening o‘z surishtiruvlarim esa OpenAI 2025-yilda $13.07 milliard daromadga qarshi $20.9 milliard zarar ko‘rganini ko‘rsatadi.
Rasm manbasi: SemiAnalysis
Demak, eng oddiy iqtisodiy asoslarning o‘zi buzilgan. Agar Anthropic va OpenAI mijozlar AI tokenlarining haqiqiy narxini to‘lashiga ishonganida, obunachilarga tokenlarni 20–40 baravar ko‘p bepul taqdim etishiga hojat qolmasdi.
Shu bilan birga, joriy yil mart oyida ikkalasi ham korporativ mijozlarini token asosidagi hisob-kitobga o‘tkazdi. Bir necha hafta ichida Uber chorak davomida butun yillik token budjetini sarflab bo‘lgani ma’lum bo‘ldi. Uning COO’si AI xarajatlarini “oqlash tobora qiyinlashayotganini” aytdi, chunki AI xarajatlarini amalda taqdim etilayotgan foydali funksiyalar bilan bog‘lash mushkul edi. Oxir-oqibat Sam Altman buni “ulkan muammo” deb atadi, biroq uni qanday hal qilish mumkinligini aytishdan bosh tortdi.
Bu tokenlar uchun har million birlikka haq to‘lashi kerak bo‘lgan deyarli barcha AI startaplariga xos muammo. Perplexity, Cursor, GitHub Copilot (iyun oyida token asosidagi hisob-kitobga o‘tdi) — AI startaplarining barchasi zarar ko‘rmoqda, chunki foydalanuvchilar AI’ning haqiqiy narxini to‘lashni istamaydi.
Yana bir muammo — AI xizmatlari unchalik foydali yoki o‘ziga xos emas. Odamlar AI yaratgan koddan ma’lum darajada naf ko‘rsa-da, bu vositalar oxir-oqibat ularni sekinlashtiradi va kod bazalarini sifatsiz kodlar bilan to‘ldiradi. Qolgan holatlarda esa LLM — LLM, xolos: u matn yarata oladi, umumlashtira oladi, qidira oladi, tamom. Bu esa har bir AI xizmati amalda bir xil ekanini anglatadi. Shu sababli barcha AI daromadlarining 89 foizi Anthropic va OpenAI hissasiga to‘g‘ri keladi. Shuningdek, har bir AI startapi “yilliklashtirilgan daromad” (monthx12) haqida gapiradi — chunki haqiqiy daromadlar juda tushkun ko‘rinadi. Shunda ham ularning aksariyati yilliklashtirilgan hisobda zo‘rg‘a $100 millionga yetadi.