“Artificial” filmi AI yaratuvchilarini masxara qiladi va uning xavfidan ogohlantiradi
OpenAI rahbari Sam Altman va boshqa manfaatdor tomonlar filmda masxaraomuz, mensimas munosabat bilan tasvirlanadi.
OpenAI rahbari Sam Altman va boshqa manfaatdor tomonlar filmda masxaraomuz, mensimas munosabat bilan tasvirlanadi. “Artificial” ularning mas’uliyatsizligini ham yaqqol ko‘rsatadi.
OpenAI va sun’iy intellekt poygasi haqida hikoya qiluvchi yangi komediya-dramatik film — “Artificial” g‘alati yurishlar filmidir.
OpenAI asoschilaridan biri Ilya Sutskever rolidagi rossiyalik aktyor Yuri Borisov xuddi g‘alati olim yaratgan maxluqdek, beso‘naqay qadam tashlab yuradi. Bahsli OpenAI rahbari Sam Altman obrazini ijro etgan Andrew Garfield esa o‘smir boladek sakrab-sakrab yuradi. Altmanning o‘zi ham yaqinda aktyorning yurishini juda aniq topilgan o‘xshatish deb baholagan. Elon Musk rolidagi Ike Barinholtz esa xonaga kirgan kompyuter mutaxassislarini o‘ziga bo‘ysundiradigan alfa gorillaga o‘xshab, kerilib yuradi. Uning labini burib, uzoq cho‘zib qiladigan yuz ifodalari esa eski Bored Ape NFT’larini eslatadi.
Hafta boshida Nyu-York kinofestivalida film namoyishidan keyingi savol-javob tadbirida Barinholtz o‘z qahramonini kinoya bilan “oddiy yuradigan odam” deb ta’rifladi. Tarix ko‘z o‘ngimizda yaratilayotgan bir paytda uning qahramonlari shunday noqulay, g‘alati qadam tashlaydi.
Luca Guadagnino rejissyorlik qilgan “Artificial” filmi Nyu-York kinofestivaliga o‘zi bilan bog‘liq bahslar fonida yetib keldi. Dastlab filmni AmazonMGM chiqarishi kerak edi. Biroq Amazon OpenAI bilan 50 milliard dollarlik kelishuv tuzganidan keyin, kompaniya bu yozda filmni kutilmaganda chiqarish rejasidan voz kechdi. Shundan so‘ng mustaqil kino kompaniyasi Neon filmni o‘z repertuariga oldi. Festivalning badiiy rahbari Dennis Lim ham sahnadagi kirish so‘zida film atrofidagi “vaziyatlar”ni tilga oldi.
OpenAI “Artificial”dan norozi bo‘lgani tushunarli. Filmda Altman, OpenAI’ning boshqa manfaatdor tomonlari va AI bumining barcha asosiy harakatlantiruvchi kuchlari o‘ziga bino qo‘ygan, mas’uliyatsiz va chidab bo‘lmas darajada zerikarli odamlar sifatida ko‘rsatiladi. 2010-yildagi “The Social Network” filmi Silicon Valley’dagi kompyuter daholarini kuchli sanoat titanlari va kelajak me’morlari sifatida tasvirlagan edi. “Artificial” esa buning mutlaqo teskarisini qiladi: unda texnologiya magnatlari o‘ziga mahliyo, beso‘naqay odamlar bo‘lib ko‘rinadi.
David Fincherning Facebook haqidagi dramasiga qiyoslash muqarrar. Avvalo, mavzu o‘xshash. Bundan tashqari, ikkala filmda ham Garfield asosiy rollardan birini ijro etadi. Shuni aytish kerakki, “Artificial” aslida Altmandan ko‘ra ko‘proq Sutskever haqida. Film uni hozirgi AI to‘lqinini boshlab bergan asosiy shaxs va ayni paytda uning tinimsiz axloqiy vijdoni sifatida tasvirlaydi. Guadagnino va ssenariy muallifi hamda prodyuser Simon Richning yondashuvi esa Finchernikidan butunlay farq qiladi. “The Social Network” sovuqqon, sayqallangan va sergap drama edi. “Artificial” esa syurrealizm chegarasiga borib taqaladigan qora komediya ruhida ishlangan.
Hollywoodda “Meni isming bilan chaqir” filmi va uch kishilik tennis romantikasi “Challengers” bilan tanilgan Guadagnino keskin erotizm uslubini yaxshi egallagan. “Artificial”da ham, xususan, Altmanning Sutskever qahramonini o‘ziga rom etishga urinishi paytida, shu uslubning ayrim belgilari seziladi. Ammo film umuman olganda ham tom ma’noda, ham majoziy ma’noda jinsiy mazmundan xoli.
Kadrlar sodda, hatto biroz xunuk ham. Go‘yo Guadagninoning bezakdor, serhasham uslubi tashqariga chiqishga urinayotgandek. AI’ning navbatdagi o‘z-o‘zini o‘qitish ko‘rsatkichini nishonlayotgan beso‘naqay dasturchilar bir-birining ustiga Jarritos ichimligi butilkalarini bo‘shatayotgan sekinlashtirilgan sahna yopishqoq va mutlaqo jozibasiz ko‘rinadi. Film cho‘qqisidagi Altman va uning OpenAI’dagi yordamchilari Sutskever bilan San-Fransiskoning qiya ko‘chasida yuzma-yuz keladigan sahna esa Tommy Wiseau’ning kult filmiga aylangan “The Room” kartinasidagi yashil ekran fonlarini eslatadi. Namoyishdan keyin Guadagnino bu voqea istakning boshqa bir ko‘rinishini — o‘zi “ustun kelish istagi” deb atagan tuyg‘uni aks ettirishini aytdi.
Bu istakni ko‘plab tomoshabinlar ham tushunishi mumkin. Axir AI sohasidagi rahbarlar, jumladan Altman ham, texnologiyaning tezlashib borayotgan rivojini jilovlash zarurligi masalasida go‘yo yakdil. Bizga aytilishicha, sun’iy intellekt shu qadar tez rivojlanib, shu qadar murakkablashmoqdaki, u Yer yuzidagi hayotimizni izdan chiqarishi mumkin. Yaqinda WIRED nashriga bergan intervyusida Anthropic kompaniyasining sobiq AI xodimi Jacob Coxon sobiq hamkasblari yaqin bir necha yilni insoniyatning o‘zi uchun ehtimoliy “yakuniy bosqich” deb ta’riflaganini aytdi. Anthropic’ning yana bir tadqiqotchisi esa AI o‘n yil ichida “barcha insonlarni o‘ldirishi” ehtimoli borligini bildirdi. Bu ehtimol 10 foizdan past deb baholangan, ammo baribir nihoyatda yuqori ko‘rinadi.
“Artificial” bu ziddiyatlarni yuksak axloqiy drama sifatida ko‘rsatadi. Borisov ijro etgan, yolg‘on gapirishga tabiatan qodir emasdek tasvirlangan tadqiqotchi xavfsizlik choralarini ko‘rish, rivojlanishni sekinlashtirish va AI’ni insoniyatning umumiy manfaatlariga “moslashtirish”ni talab qiladi. Biroq texnologiya va kapitalni eksponensial sur’atda oshirish tarafdori bo‘lgan fikrni, qisqasi, qolganlarning deyarli barchasi ilgari suradi.
Hatto xavfsizlikning o‘zi ham sotiladigan mahsulotga aylangan. Bir sahnada OpenAI’ning jiddiy zarar yetkazish salohiyati haqidagi xavotirlar kompaniya foydasiga xizmat qiladigan omil sifatida ko‘rsatiladi. Xavf haqida bong urish shaffoflik va sinchkovlik belgisi bo‘lib xizmat qiladi. Texnologiyaning zarar yetkazish imkoniyati esa uning qanchalik rivojlanganiga ijobiy dalil sifatida talqin qilinadi. Hamma yutadi. Shu bilan birga, hech kim yutmaydi.