“Hammani ikkala tomonga ham yo‘l ochib qo‘ymoqda”. AQSh va Xitoy dunyoni raqobatchi AI bloklariga ajratayotgan bir paytda, o‘rtadagi “muvozanat mamlakatlari”ning ta’siri kuchaymoqda
Qozog‘iston AQSh va Xitoy investitsiyalaridan birdek manfaat ko‘rmoqda, biroq ayni paytda “juda nozik vaziyatda” turibdi.
Qozog‘iston AQSh va Xitoy investitsiyalaridan birdek manfaat ko‘rmoqda, biroq ayni paytda “juda nozik vaziyatda” turibdi.
Dunyodagi ikki yetakchi AI davlati — AQSh va Xitoy — o‘z ta’sir doiralarini shakllantirar ekan, boshqa mamlakatlar har ikki tomonning kuchli jihatlaridan foydalanish va imkoniyatlardan quruq qolmaslik yo‘lini izlamoqda.
Mutaxassislarning aytishicha, raqobat kuchaygani sari mamlakatlarning ikki AI superdavlati o‘rtasida erkin tanlov qilish imkoniyati qisqarib bormoqda. Oxir-oqibat, ular AQSh boshchiligidagi Pax Silica yoki Xitoy ilgari surayotgan World AI Cooperation Organization tomonlaridan birini tanlashiga to‘g‘ri kelishi mumkin.
Bu esa ko‘plab davlatlarni murakkab tanlov qarshisida qoldiradi: AQShning eng ilg‘or chip va AI texnologiyalarini tanlash kerakmi yoki Xitoyning nisbatan arzon va ochiq kodli AI tizimlariga qo‘shilish ma’qulmi?
Taxminan 21 million aholiga ega Markaziy Osiyo mamlakati Qozog‘iston bu ikki yo‘nalish o‘rtasida ko‘prik bo‘lishga urinayotgan kam sonli davlatlardan biridir.
Iyun oyida Qozog‘istonning AI vaziri Zhaslan Madiyev AQShga borib, AI ta’minot zanjirlarini mustahkamlash ustida ishlayotgan Amerika guruhiga qo‘shilgan edi. Oradan atigi uch hafta o‘tib, u Shanxayga yo‘l oldi. U yerda Qozog‘iston Xitoyning global AI kun tartibini shakllantirishga qaratilgan tashabbusiga asoschi a’zo bo‘lganini tasdiqlovchi imzolash marosimida qatnashdi.
Pax Silica tarkibida bo‘lish Qozog‘istonga ko‘proq texnologik hamkorlik, yuqori texnologiyalar sohasida ish o‘rinlari va global AI ta’minot zanjirlaridan joy olish imkonini beradi. Shu bilan birga, mamlakat Pokiston va Rossiya qatori dastlabki 28 ta asoschi davlatdan biri sifatida Xitoyning World AI Cooperation Organization tashkilotiga qo‘shildi. Qozog‘iston bu tuzilma orqali mintaqaviy va global AI standartlarini belgilashda o‘z fikrini bildirishni umid qilmoqda.
“Hammani ikkala tomonga ham yo‘l ochib qo‘ymoqda”, — dedi Qozog‘istonning sobiq diplomati, mustaqil tadqiqotchi va Harvard universitetidagi Kathryn W. and Shelby Cullom Davis Center for Russian and Eurasian Studies markazi xodimi Dana Masalimova.
“Biz bu masalada faqat ikki tanlovdan birini qilishni istamaymiz”, — dedi Masalimova.
Qozog‘iston ikki blokning eng yaxshi jihatlaridan foydalanishga urinayotgan davlatlardan biri
Masalimovaning so‘zlariga ko‘ra, Qozog‘iston AQSh va Xitoy investitsiyalaridan birdek manfaat ko‘rmoqda, biroq “juda nozik vaziyatda” turibdi.
Mamlakat AI rivoji uchun zarur bo‘lgan muhim foydali qazilmalarga boy. Shuningdek, AQShda siyosiy bahslarga sabab bo‘layotgan ma’lumotlar markazlarini ishlatish uchun Qozog‘istonda nisbatan arzon elektr energiyasi mavjud.