Kutubxonachilar Big Tech’dan bezor bo‘lgan odamlar uchun virusdek tarqalayotgan “AI’dan qochish” seminarlarini o‘tkazmoqda
Mamlakat bo‘ylab kutubxonalarda “AI’dan qochish” seminarlariga misli ko‘rilmagan talab yuzaga keldi.
“Dasturimda hamma telefonida o‘tiribdi!” deb hazillashadi Janubiy Philadelphia shahridagi kutubxonachi Charlie Bailey. U hozirgina tinglovchilardan telefonlarini chiqarishni so‘radi, shunda ularga Apple Intelligence va Gemini’ni o‘chirish bosqichlarini ko‘rsatib bera oladi.
Bailey bolalar uchun jihozlangan kutubxona xonasining old qismida turibdi — xonaning asosiy diqqatga sazovor joyi u turgan rang-barang gilam bo‘lib, unda M “moon”ni, Z esa “zebra”ni anglatishi eslatib turiladi. Ammo xonadagi 20 dan ortiq katta yoshli odam bu yerga alifboni o‘rganish uchun kelmagan. Ular “AI’dan qochish” deb nomlangan seminarda qatnashmoqda; bu yerda mazkur nom “apple” va “igloo” so‘zlarini anglatmaydi.
“Odamlarning AI vositalari ularga qandaydir majburan tiqishtirilayotganidan, biz so‘ramagan AI vositalari esa hayotimizda birdan hamma joyda paydo bo‘lganidan noroziligidan ilhomlandim,” dedi Bailey TechCrunch’ga.
Bailey bir soatlik seminarni AI chatbotlari va iste’molchilar uchun mo‘ljallangan boshqa AI vositalari qanday ishlashi haqida umumiy ma’lumot berishdan boshlaydi. U odamlar nega bunday mahsulotlardan foydalanishni xohlashi yoki, aksincha, ulardan voz kechishni tanlashi mumkinligini tushuntiradi. Keyin eng mashhur texnologik platformalar va qurilmalarning barchasini ko‘rib chiqib, projektorda aniq funksiyalarni o‘chirish bo‘yicha bosqichma-bosqich ko‘rsatmalarni namoyish etadi.
“Kutubxonachi sifatida men buni raqamli savodxonlikni rivojlantirish va odamlarga AI vositalaridan foydalanish yoki foydalanmaslik ustidan o‘z mustaqilligini qaytarib olishga yordam berish deb bilaman,” dedi Bailey. “Bu, ayniqsa, ulardan foydalanmaslik juda qiyin bo‘lishi mumkin bo‘lgan va dizayn odamlarni ulardan foydalanishga majbur qilayotgandek ko‘rinadigan paytda muhim.”
Bailey “AI’dan qochish” seminarini o‘tkazish g‘oyasini Meyndagi kutubxonachi Hannah Cyrus’dan olgan. U Cyrus o‘z seminarini ishlab chiqish haqida ilmiy maqola e’lon qilganidan so‘ng, unga dunyoning turli joylaridan murojaat qilgan o‘nlab kutubxonachilardan biri edi.
“Men ishlagan boshqa hech narsada bunday holat bo‘lmagan,” dedi Cyrus TechCrunch’ga. “Hech kim menga ‘Kompyuterlar bo‘yicha boshlang‘ich kurs slaydlaringizni bera olasizmi?’ deb ketma-ket xat yozmagan.”
Bangor Public Library’da foydalanuvchilar texnologiyaga oid har qanday masalada yordam kerak bo‘lsa, Cyrus’ga murojaat qilishadi.
“Borgan sari menga ‘Bu [AI] narsalarni qanday o‘chiraman? Nega u men uchun elektron xatlarimni yozishga urinmoqda? O‘zim bemalol o‘qiy oladigan bir jumlalik xatimni nega qisqartirib berishga urinmoqda?’ degan savollar ko‘proq beriladigan bo‘ldi,” dedi Cyrus. “AI mahsulotlari haqida ommaviy axborot vositalarida shuncha shov-shuv bo‘layotgan bir paytda, odamlarga ushbu texnologiyadan foydalanayotganida aslida nimalar sodir bo‘layotgani asoslarini tushuntirish, keyin esa undan foydalanishni istamasa, qanday o‘chirishni ko‘rsatish yaxshi imkoniyat bo‘ladi, deb qaror qildim.”
Odatda Cyrus’ning “Kompyuterlar bo‘yicha boshlang‘ich kurs” kabi darslariga taxminan o‘nlab odam keladi. Ammo uning “AI’dan qochish” bo‘yicha ilk seminariga qiziqish bildirganlar shunchalik ko‘p bo‘ldiki, u ro‘yxatdan o‘tishni 30 kishi bilan cheklashga, kutish ro‘yxatini ochishga va seminarni Zoom’da ham namoyish etishga majbur bo‘ldi. Jonli efirni ham hisoblaganda, Cyrus’ning dastlabki ikkita seminarining har birida taxminan 70 kishi qatnashdi.
Bailey Cyrus’dan o‘rnak olib, Philadelphia’da seminar o‘tkazganida, unga bo‘lgan qiziqish ham misli ko‘rilmagan darajada bo‘ldi. Kutubxonaning “AI’dan qochish” tadbiri haqidagi Instagram posti 2,000 dan ortiq layk va 220 ta ulashish oldi, holbuki kutubxonaning aksariyat postlari bir necha o‘nlab laykdan ortiq yig‘maydi. Birinchi dasturga ro‘yxatdan o‘tganlar haddan tashqari ko‘p bo‘lgani uchun u ikkinchi tadbirni belgiladi.
“Axborot sohasi mutaxassisi sifatida odamlarning AI’ga shubha bilan qarayotganini ko‘rish yoqimli,” dedi Bailey. “Bu tuyg‘uni qancha odam baham ko‘rishini ko‘rish juda yaxshi bo‘ldi.”