Meta bilan tuzilgan 18 milliard dollarlik kelishuv New Mexico sudda qo‘lga kiritgan bolalar himoyasini qamrab olmaydi
Bosh prokuror Raúl Torrezning aytishicha, New Mexico AI chatbotlari va bolalarni nishonga oluvchi yirtqichlardan himoya qilish bo‘yicha milliy…
Bosh prokuror Raúl Torrezning aytishicha, New Mexico AI chatbotlari va bolalarni nishonga oluvchi yirtqichlardan himoya qilish bo‘yicha milliy kelishuvdagidan kuchliroq choralarni qo‘lga kiritgan. Bolalar xavfsizligi bo‘yicha ekspertlar ham bunga qo‘shilmoqda.
Mamlakatda Meta’ga qarshi bolalar xavfsizligi masalasida sud hay’ati qarorini qo‘lga kiritgan birinchi shtat — New Mexico bosh prokurori Raúl Torrez Fortune nashriga bergan intervyusida Meta shu hafta yana 51 shtat bosh prokurori bilan tuzgan kelishuv uning shtati mustaqil ravishda erishgan natijalar darajasiga yetmasligini aytdi.
“Biz butun mamlakat bo‘yicha tuziladigan kelishuv New Mexico sud orqali qo‘lga kiritgan himoyaning to‘liq kuchini aks ettiradi, deb umid qilgandik. Jumladan, voyaga yetmaganlar bilan AI chatbotlarining romantik yoki jinsiy mazmundagi muloqotini bevosita taqiqlash hamda kattalarning bolalarni shaxsiy xabarlarda nishonga olishiga qarshi yanada kuchli kafolatlar bo‘lishini kutgandik”, dedi Torrez Fortune’ga. “Ammo bu kelishuv ham haqiqiy siljishdir va bolalarni internetda himoya qilish ishini oxiriga yetkazish uchun qo‘shimcha turtki beradi.”
Bu bayonot aks holda birlashgan frontdagi sezilarli yoriqni ko‘rsatadi. Torrez bunday taqqoslashni qilish uchun alohida mavqega ega: aynan New Mexico’da Meta bolalar oldidagi majburiyatlarini kelishuv bilan emas, sud qarori orqali belgilatgan.
Torrez boshchiligidagi idora mart oyida Meta’ga qarshi sud hay’ati qarorini qo‘lga kiritdi. Santa Fe shahridagi sud hay’ati kompaniyani shtatning iste’molchilarni himoya qilish to‘g‘risidagi qonunini 75 ming marta buzganlikda aybdor deb topib, 375 million dollar fuqarolik jarimasi to‘lashni buyurdi. Avgust oyida esa sudya Meta havo ifloslanishiga o‘xshash “jamoatga zarar yetkazuvchi holat”ni yuzaga keltirgan, degan xulosaga kelib, yana 567 million dollar undirish haqida qaror chiqardi. Shu tariqa New Mexico’ning Meta’ga qarshi da’vosi qariyb 942 million dollarga yetdi. Oradan bir necha hafta o‘tib, shtat Torrez hozir talabga javob bermaydi, deb aytayotgan ayni kelishuvga qo‘shildi.
Shunga qaramay, Torrez bu hafta tuzilgan bitimni tarixiy deb atadi.
“New Mexico Meta’ni platformalari bolalarga yetkazayotgan zarar sabab sudga bergan birinchi shtat bo‘ldi. Endi bu kurash butun mamlakat miqyosidagi kelishuvga aylanganini ko‘rib, bundan umidvormiz”, dedi Torrez. “Bu mamlakat bo‘ylab, har ikki partiyaga mansub bosh prokurorlar birlashib, kompaniyani javobgarlikdan qutulib qolishiga yo‘l qo‘ymaganining isbotidir.”
Bolalar xavfsizligi bo‘yicha ekspertlar ham rozi
Meta keyingi o‘n yil davomida 18 milliard dollargacha to‘lashga va Facebook hamda Instagram’ning 18 yoshgacha bo‘lgan foydalanuvchilar uchun ishlash tartibini tubdan o‘zgartirishga rozi bo‘ldi. Bu kompaniya platformalarini bolalar uchun ataylab o‘ziga qaram qiladigan tarzda yaratgan, deb ayblagan 51 shtat koalitsiyasi da’vosini hal qilish doirasida amalga oshirilmoqda.
Hali sud tasdig‘idan o‘tishi kerak bo‘lgan kelishuvga ko‘ra, foydalanuvchilar uchun sukut bo‘yicha kuniga ikki soatlik limit o‘rnatiladi, yarim tundan ertalab soat 6 gacha platformalardan foydalanish bloklanadi, maktab vaqtida bildirishnomalar ovozsizlantiriladi, layklar soni yashiriladi. Kosmetik jarrohlik va haddan tashqari pardozni targ‘ib qiluvchi filtrlar taqiqlanadi, yoshni tekshirish kuchaytiriladi. Bundan tashqari, Meta kelishuv shartlariga rioya qilayotganini besh yil davomida tekshiradigan mustaqil auditor tayinlanadi.
Ishni boshqargan Kaliforniya bosh prokurori Rob Bonta idorasi Fortune’ning izoh so‘roviga hozircha o‘zining ommaviy bayonotlaridan tashqari javob bermadi. TikTok va YouTube ham izoh so‘rovlariga javob bermadi. Bunga qaramay, Meta kelishuv e’lon qilingan kuni ochiq xat orqali har ikki kompaniyani ayni cheklovlarni joriy etishga chaqirdi.
Meta’ning bosh huquqiy direktori C.J. Mahoney Fortune’ga bergan bayonotida TikTok va YouTube’ni ham xuddi shunday majburiyatlarni olishga chaqirishayotganini aytdi.