Rahbarlarning 90 foizi AI unumdorlikni oshirmaganini aytmoqda. Shunga qaramay, ayrim kompaniyalar xodimlarni qisqartiryapti
Rahbariyatning AI haqidagi optimizmi unumdorlik bilan o‘lchanadigan darajada bog‘liq emas.
Rahbariyatning AI haqidagi optimizmi unumdorlik bilan o‘lchanadigan darajada bog‘liq emas. Biroq AI joriy etilishi ortidan e’lon qilingan ishdan bo‘shatishlar unumdorlikka ta’sir ko‘rsatmoqda.
Kompaniya rahbarlari va investorlar tobora chuqurlashib borayotgan paradoks qarshisida turibdi: bizneslar sun’iy intellektga har qachongidan ko‘proq mablag‘ sarflayapti, ammo kutilgan unumdorlik o‘sishini ko‘rmayapti.
Hatto bosh direktorlar ham bu tafovutni tan ola boshladi. Atlanta Federal Reserve tadqiqotiga ko‘ra, rahbarlarning qariyb 90 foizi AI kompaniyalarida unumdorlikni hali oshirmagan, deb hisoblaydi. Boshqa ma’lumotlar esa 2021-yildan buyon kuzatilayotgan umumiy unumdorlik o‘sishi AI’dan ko‘ra masofaviy ish yoki texnologiya kabi sohalardagi xodimlar sonining qisqarishi singari boshqa omillar bilan izohlanishi mumkinligini ko‘rsatadi.
Men texnologiyalar biznes faoliyatini qanday o‘zgartirayotganini o‘rganaman. Hamkasblarim bilan olib borgan tadqiqotlarimiz kutilgan natijalar nega yuzaga chiqmayotganini tushuntiradi: AI sababli xodimlarni qisqartirish va buning ortidan paydo bo‘ladigan ish o‘rnini yo‘qotish xavotiri AI xodimlar samaradorligini oshirishi uchun zarur sharoitlarni yemirmoqda. Bundan tashqari, bunday qisqartirishlar xodimlarning AI’ga munosabatini yomonlashtiradi. AI qo‘llanayotgan kompaniyalarda unumdorlikni eng yaxshi bashorat qiluvchi omillardan biri aynan xodimlarning AI haqidagi fikridir.
Menejerlar va investorlar bundan xulosa chiqarishi kerak. AI’ga sarmoya kiritishni oqlash uchun xodimlarni ishdan bo‘shatish — kutilgan unumdorlik o‘sishining o‘zini yo‘qqa chiqaradigan, o‘ziga qarshi ishlaydigan strategiyadir.
Ishdan bo‘shatish strategiyaga aylanganda
AQSh kompaniyalari unumdorlikni oshirish umidida AI’ni joriy etishga milliardlab dollar sarfladi. Biroq tadqiqotimiz menejerlarga AI atrofidagi shov-shuvga ehtiyotkorlik bilan qarash kerakligini ko‘rsatadi.
Hamkasblarim bilan so‘nggi besh yil davomida AQSh fond birjalarida ro‘yxatdan o‘tgan kompaniyalarning millionlab ish qoniqishi haqidagi sharhlari, korporativ moliyaviy natijalar bo‘yicha minglab hisobotlari, shuningdek, yuzlab AI sarmoyasi va xodimlarni qisqartirish e’lonlarini tahlil qildik. Aniq bir qonuniyat ko‘rindi: AI’ga sarmoya kiritish haqidagi e’lonlar ko‘paygani sari, AI sababli xodimlar qisqartirilishi haqidagi e’lonlar ham ortgan.
Bu bog‘liqlik tasodifiy bo‘lishi ehtimoldan yiroq. Aksincha, u xodimlar sonini kamaytirishni AI strategiyasining ajralmas qismi deb biladigan korporativ yondashuvni aks ettiradi.
Odatda fond birjasida ro‘yxatdan o‘tgan kompaniyalar menejerlari yangi sarmoya qisqa muddatda foyda va aksiyalar narxini oshiradimi-yo‘qmi, degan mezon asosida qaror qiladi. Shu sababli AI’ga katta mablag‘ tikilgach, rahbarlar undan sezilarli moliyaviy natija ko‘rsatish bosimini his qiladi. Mantiq oddiy: agar AI xodimlarni samaraliroq qilsa, kompaniya bir xil ishni bajarish uchun kamroq xodimga muhtoj bo‘ladi.
Shu bois kutilgan moliyaviy natijaga tezroq erishishning eng oson yo‘llaridan biri xodimlar sonini qisqartirish va mehnat xarajatlarini kamaytirish bo‘ladi. Biz o‘rgangan ayrim kompaniyalar esa AI’ga katta mablag‘ tikishdan oldinroq xodimlarni ishdan bo‘shata boshlagan. Maqsad kelajakdagi AI sarmoyalari uchun mablag‘ bo‘shatish edi.
Menejerlar AI’ga sarmoya kiritish ham, xodimlarni qisqartirish ham kompaniya qiymatini oshiradi, deb kutadi. Ammo bunday qisqartirishlar haqidagi e’lonlardan keyin fond bozori qanday munosabat bildirganini tekshirganimizda, o‘rtacha daromad deyarli nolga teng bo‘ldi. Bu avvalgi tadqiqotimiz natijalariga ham mos keladi: AI’ga sarmoya kiritilishi haqidagi bayonotlar kompaniya aksiyalari narxini muntazam ravishda oshirmaydi.