Trampning “Super Intelligence” sadoqat sinoviga kimlar qo‘shilmoqda?
Bu maqola dastlab AI haqidagi haftalik yangiliklar byulletenimiz — The Algorithm’da chop etilgan.
Bu maqola dastlab AI haqidagi haftalik yangiliklar byulletenimiz — The Algorithm’da chop etilgan. Shunday maqolalarni elektron pochtangizga boshqalardan oldin olish uchun shu yerda obuna bo‘ling.
Sentyabr oxirida prezident Tramp bitta direktivadan iborat farmonni imzoladi. Unga ko‘ra, davlat idoralari shu paytgacha “artificial intelligence” deb atab kelgan texnologiyani “Super Intelligence” deb qayta nomlashi kerak. Bu atama prezident bir necha hafta avval X’dagi so‘rovnomada taklif qilgan “Extreme Intelligence” va “Supreme Intelligence” variantlarini ortda qoldirdi.
Nomlarni o‘zgartirish, albatta, Oq uy uchun yangilik emas. Tramp ayrim suv havzalariga AQSh ustunligini ko‘rsatish uchun yangi nom berdi — Gulf of America va Lake America. Tashkilotlarning ustuvor yo‘nalishlari o‘zgarganini bildirish uchun Department of War nomini joriy qildi. Yoki shunchaki tarixiy joylarda o‘z izini qoldirishga urindi — Kennedy Center’ni qayta nomlash bo‘yicha davom etayotgan bahs bunga misol.
Yangi nom berilishiga ko‘ra, bugungi AI tizimlari aqlni shunchaki “taqlid” qilmaydi, balki “inson zakovatini kuchaytiradi”. Shu sababli hukumat ishlatadigan atamalar ham buni aks ettirishi kerak. Ammo bu tashabbus avvalgi qayta nomlashlar kabi kechsa, uning ta’siri hukumat doirasidan ancha kengayadi.
So‘z tanlovi siyosiy sadoqat sinoviga aylanishi mumkin: yangi atamani ishlatganlar ma’muriyatni qo‘llab-quvvatlashini ko‘rsatadi, ishlatmaganlar esa hujumlar nishoniga aylanadi. Bunga misol — Tramp ma’muriyati “Gulf of America” atamasini qabul qilmagani uchun Associated Press jurnalistlarini Oq uyning ayrim matbuot tadbirlariga kiritmay qo‘ygandi.
Biroq aksariyat amerikaliklar Nyu-York va Kanada o‘rtasidagi katta ko‘lni qanday atash haqida oylar davomida umuman o‘ylamasligi mumkin. AI esa mamlakatdagi asosiy jamoatchilik muhokamalaridan birining markazida turibdi. Amerikaliklarning uchdan ikki qismi AI bilan haftasiga bir necha marta ishlashini aytadi. Shu sababli bu eng katta va eng dadil qayta nomlash bo‘lishi mumkin.
Xo‘sh, bir oy o‘tib, kimlar bu atamani qabul qildi?
Avvalo hukumatning o‘zidan boshlaylik. “Super Intelligence” yoki qisqacha “SI” endi davlat buyurtmalari va tender hujjatlarida ko‘proq uchramoqda. Masalan, Immigration and Customs Enforcement kompaniyalardan ICE hibsxonalarida “SI-powered” kuzatuv tizimini yaratishni so‘radi. Davlat idoralarining aksariyat saytlarida yangi atama eski nom o‘rniga jimgina kiritildi. Ayrim saytlar, jumladan National Institutes of Health sahifasida esa o‘tish davrida tashrif buyuruvchilar yangi va eski atamalarning ikkalasini ham ko‘rishi mumkinligi haqida banner paydo bo‘ldi.
Biroq kamchiliklar ham bor. Qayta nomlash haqidagi farmondan bir kun o‘tib, Pentagon urushning kelajagini o‘rganishga qaratilgan Project Meridian nomli yirik tashabbusni e’lon qildi. Unda eski atama ishlatilgan. O‘tgan hafta Federal Trade Commission bayonotida prezident buyurgan ikki so‘zli, bosh harflar bilan yoziladigan variant o‘rniga “superintelligence” shakli qo‘llandi. Health and Human Services’ning yaqindagi press-relizlarida esa yangi atamaga o‘tilgani umuman sezilmaydi.
Shunga qaramay, “AI” atamasi yaqin orada yo‘qolib ketmaydi. So‘nggi yillarda AI bilan bog‘liq son-sanoqsiz idoralar, tashabbuslar va dasturlar paydo bo‘ldi. Masalan, Pentagondagi Chief Digital and Artificial Intelligence Office shular jumlasidan. Farmonda avval chiqarilgan qoidalar va hujjatlarga yangi talab tatbiq etilmasligi ham aytilgan.
Davlat xizmatchilariga kelsak, “AI” o‘rniga “SI” deyishga ko‘nikish uchun vaqt kerak bo‘lyapti. Men bir necha hafta avval suhbatlashgan milliy laboratoriya tadqiqotchisi “AI” so‘zini ketma-ket bir necha marta ishlatib, keyin noqulay ahvolda xatosini tan oldi. Hatto mudofaa vaziri Pete Hegseth ham 3 oktabr kuni bergan intervyusida “AI” dedi.
Ammo Trampning boshqa qayta nomlashlari maqsad faqat hukumat lug‘atini almashtirish emasligini ko‘rsatadi. Maqsad — qolgan barchamizning qanday gapirishimizni ham o‘zgartirish.