Vibe coding nima va nega u shunchalik ko‘p tanqid qilinadi?
Vibe coding dangasa, sun’iy intellektga tayanadigan dasturlash usuli sifatida yomon nom chiqargan. Ammo bu atama aslida bunday ma’noda paydo bo‘lmagan.
Vibe coding dangasa, sun’iy intellektga tayanadigan dasturlash usuli sifatida yomon nom chiqargan. Ammo bu atama aslida bunday ma’noda paydo bo‘lmagan.
Masala ko‘ringanidan ancha murakkab.
Igor Bonifacic, Engadget
Sun’iy intellekt chatbotlaridan faqat vaqti-vaqti bilan foydalansangiz yoki umuman ishlatmasangiz ham, vibe coding atamasiga duch kelgan bo‘lishingiz mumkin. Bu atama bilan tanish bo‘lmaganlar uchun aytganda, vibe coding — loyiha kodining bir qismini yoki barchasini katta til modeli (LLM) yordamida yaratishga asoslangan dasturiy ta’minot ishlab chiqish usuli.
Bu atamani ilk bor Tesla’ning Autopilot Vision dasturiga rahbarlik qilgani bilan tanilgan AI tadqiqotchisi Andrej Karpathy ishlatgan. “Men ‘vibe coding’ deb ataydigan yangi turdagi dasturlash paydo bo‘ldi. Unda jarayonga to‘liq berilasiz, eksponensial o‘sishni qabul qilasiz va kodning o‘zi mavjudligini unutib qo‘yasiz”, deb yozgan Karpathy 2025-yil fevralida X platformasida. “Bunga LLM’lar (masalan, Sonnet bilan ishlaydigan Cursor Composer) haddan tashqari yaxshi bo‘lib borayotgani sabab bo‘lmoqda.”
Shundan beri LLM’larning kod yaratish qobiliyati yanada yaxshilandi va natijada vibe coding ham ancha ommalashdi. Ammo biror narsa ommalashsa, unga qarshi fikrlar paydo bo‘lishi ham tabiiy.
Vibe coding qanday tanqid qilinadi?
Vibe coding tarafdorlari LLM’lar dasturiy ta’minot ishlab chiqishni keng omma uchun ochib beradi, istagan odam o‘z ilovasini yaratishi mumkin, deb hisoblaydi. Men buni shaxsan ham ko‘rganman. Qo‘shnim avval veterinariya texnigi bo‘lib ishlagan. U yoshi katta mushugining insulin ukollarini kuzatib borishni osonlashtirish uchun vibe coding yordamida ilova yaratdi.
Tanqidchilar esa vibe coding himoyasi zaif dasturlar ko‘payishiga olib kelmoqda, deydi. Bundan tashqari, bu usuldan haddan tashqari foydalanish kod bazasini keyinchalik boshqarish va yangilashni qiyinlashtirishi mumkin. Chunki vibe coding bilan shug‘ullanuvchi odam kodlashni yetarlicha bilmasa, LLM muammoni o‘zi hal qila olmagan vaziyatda xatoni tuzatishga qiynaladi.
Dastlabki tadqiqotlar bu xavotirlar asosli ekanini ko‘rsatmoqda. Joriy yilning aprelida Georgia Tech’ning Kiberxavfsizlik va maxfiylik maktabi tadqiqotchilari 43 mingta xavfsizlik bo‘yicha ogohlantirishni tahlil qildi. Ular sun’iy intellekt yaratgan kod bilan bevosita bog‘liq 74 ta zaiflikni aniqladi. Shulardan 14 tasi tadqiqotchilar tomonidan jiddiy xavfsizlik muammosi deb baholangan.
Bu raqamlar katta ko‘rinmasligi mumkin. Ammo 43 mingta ogohlantirish yil boshidagi atigi uch oylik davrni qamrab olgan. Bundan tashqari, tadqiqotchilar AI yaratgan zaifliklarning haqiqiy soni bundan besh-o‘n baravar ko‘p bo‘lishi mumkinligini taxmin qilgan. Sababi ular faqat LLM yordamida yaratilgani to‘g‘ri ko‘rsatilgan kodlarni aniqlay olgan.
Agar vibe coding’dan faqat havaskorlar foydalanganida, bu muammolar katta xavf tug‘dirmasdi. Ammo tobora ko‘proq dalillar shuni ko‘rsatmoqdaki, professional dasturchilar ham o‘zlarining va hamkasblarining xavotirlariga qaramay, vibe coding’ga murojaat qilmoqda.