X’da xitoylik AI tadqiqotchilari o‘z ovozini topmoqda
OpenAI va Anthropic xodimlari internetda tobora kamroq fikr bildirayotgan bir paytda, Xitoydagi AI laboratoriyalari tadqiqotchilari o‘z ishlarini…
Silicon Valley’dagi keng tarqalgan qarashga ko‘ra, Kimi K3 va DeepSeek R1 kabi xitoylik AI modellari hech qayerdan paydo bo‘lgandek tasavvur qilinadi. Ammo Xitoyga hech qachon bormagan bo‘lsangiz ham, xitoylik AI tadqiqotchilari nimalar bilan shug‘ullanayotganini bilishning oson yo‘li bor: X’ga kiring.
So‘nggi bir yil ichida X’ga qo‘shilib, AI’ni ishlab chiqish va tijoratlashtirish haqidagi kengroq munozaralarda qatnashayotgan xitoylik sun’iy intellekt tadqiqotchilari soni izchil oshayotganini ko‘rdim. Bunga Kimi K3’ni yaratgan Moonshot AI kompaniyasini misol qilib olaylik. Payshanba kuni X’da hozirda Moonshot bilan bog‘liq ekanini aytgan odamlar yuritadigan qariyb 30 ta akkauntni tezda topa oldim. Ular orasida startapning ikki nafar hammuassisi, shuningdek, yarim o‘nlab sobiq xodim va hamkor bor. Bu akkauntlar shunchaki ochilib, tashlab qo‘yilgan emas: ular Moonshot’ning yirik relizlari va bosqichma-bosqich chiqayotgan tadqiqot maqolalari haqida yozadi, G‘arb tadqiqotchilari bilan do‘stlashadi, shaxsiy hayoti va qiziqishlari haqida tafsilotlar ulashadi.
Moonshot, ehtimol, X’da eng faol xitoylik AI laboratoriyasidir, biroq Minimax va Z.ai kabi boshqa yetakchi xitoylik startaplarning rahbarlari va texnik xodimlarini ham oson topish mumkin. Hukumat pasportlarini olib qo‘ygani sababli Xitoyni tark eta olmayotgani xabar qilingan DeepSeek’ning hatto bir necha xodimi ham X’da muntazam ravishda eng so‘nggi AI yangiliklari haqida yozadi va yangi iqtidorlarni jalb qilish uchun bo‘sh ish o‘rinlarini ulashadi.
“Hozir AI haqidagi munozaralar uchun X eng yaxshi hamjamiyat”, — deydi Evolvent AI startapi hammuassisi va avval Moonshot’da Kimi K2.5 modeli ustida ishlagan sobiq amaliyotchi Meng Fanqing. “Bu yerda xitoylik va xorijlik auditoriyalar bor, tavsiya algoritmi esa siz mansub bo‘lgan doira mazmunini ko‘rsatishda ancha yaxshi ishlaydi”, — deydi u. Jiddiy texnik munozaralar olib borish ko‘pincha qiyin bo‘lgan xitoylik platformalar bilan taqqoslaganda, Meng kabi xitoylik tadqiqotchilar vaqtini X’da o‘tkazishni afzal ko‘rishadi.
Meng X’da faol post yozishni 2025-yil o‘rtalarida boshlaganini aytadi. Yil boshida DeepSeek’ning R1 modeli butun dunyoda virusdek tarqalib, Xitoyning AI sanoatiga kuchli e’tibor qaratdi. Ko‘plab xitoylik tadqiqotchilar fursatdan foydalanib, o‘z nuqtayi nazarlarini ulasha boshlash uchun X’ga qo‘shildi. “O‘sha paytlarda barcha xitoylik tadqiqotchilar xalqaro miqyosda o‘z brendini yaratish haqida o‘ylay boshladi”, — deydi Meng.
OpenAI va Anthropic tadqiqotchilari ish beruvchilari ulkan kompaniyalarga aylangani sari o‘z fikrlarini internetda ulashishga tobora ehtiyotkor bo‘lib borayotgan bir paytda, xitoylik AI tadqiqotchilari ular qoldirgan o‘sib borayotgan bo‘shliqni to‘ldirishga ham yordam berayotgan bo‘lishi mumkin, deydi mustaqil AI tahlilchisi va Hugging Face’ning sobiq tadqiqotchisi Tiezhen Wang. “Menimcha, ular model arxitekturasi va modelni qanday o‘qitishlari sir tutilishi kerak, deb o‘ylashadi, shuning uchun kamroq post yozishyapti”, — deya tushuntiradi Wang. Natijada X’dagi, AI’ning tez o‘zgarayotgan olamida nimalar yuz berayotganini anglashga intilayotgan auditoriyalar xitoylik tadqiqotchilarga tobora ko‘proq e’tibor qaratmoqda.
Nega aynan X?
Xitoylik AI tadqiqotchilari orasida X mashhur bo‘lib ketganining sabablaridan biri shuki, Xitoyda AI va boshqa rivojlanayotgan texnologiyalar haqida sifatli texnik munozaralar uchun unga teng keladigan ijtimoiy platforma deyarli yo‘q.
Ba’zilar avval Quora’ga o‘xshash Zhihu platformasida post yozganini aytadi. U bir vaqtlar o‘zini bilimli mutaxassislar fikr almashadigan eng nufuzli manzil sifatida targ‘ib qilgan. Ammo 2020-yildan beri Zhihu badiiy kontent joylashtirishga tobora ko‘proq burildi va ekspert-mualliflar asta-sekin platformani tark etdi. Masalan, bu yil Fields Medal bilan taqdirlangan xitoylik matematik Deng Yu 2018-yilda Zhihu’da sifatsiz kontent ko‘paygani sababli saytda post yozishni to‘xtatishga qaror qilganini ochiq yozgan.
Xiaohongshu yoki RedNote ham Xitoydagi yosh, shaharlik va ma’lumotli qatlam orasida tobora ommalashib borayotgan yana bir ijtimoiy platformadir. Ayrim kichik lavozimdagi AI tadqiqotchilari yaqinda Xiaohongshu’da akkaunt ochib, undan ishlari tafsilotlarini ulashish uchun foydalanmoqda, biroq u yerdagi auditoriya X’da uchratishlari mumkin bo‘lgan auditoriyaga qaraganda kamroq texnik bilimga ega.
Moonshot mart oyida yangi tadqiqot maqolasini e’lon qilganida, bu Xitoy va G‘arb ijtimoiy tarmoqlarida katta shov-shuvga sabab bo‘ldi, hatto Elon Musk’ning maqtoviga ham sazovor bo‘ldi. Ammo “Zhihu va Xiaohongshu’dagi deyarli hamma mualliflarning kelib chiqishi va yoshini — ulardan biri atigi 17 yoshda — hamda ota-onasi kimligini muhokama qildi. Menimcha, bular juda yuzaki va g‘iybatga o‘xshash mavzular”, — deydi Moonshot’dagi amaldagi tadqiqotchi. U OAV bilan gapirishga vakolati bo‘lmagani sababli anonim qolishni so‘radi. “Aslida texnik tafsilotlarni muhokama qilgan va yutuqlarini maqtaganlar xorijlik o‘quvchilar bo‘ldi.” Uning aytishicha, Zhihu’dagi o‘quvchilar ham ko‘proq yomon niyat bilan fikr bildiradi, platformada esa X’ga qaraganda AI tomonidan yaratilgan sifatsiz kontent miqdori ko‘proq.
Moonshot izoh so‘roviga darhol javob bermadi.