Yashil AI: sun’iy intellekt O‘zbekistonga shaharlardagi havo ifloslanishiga qarshi kurashishda yordam bera oladimi?
2025-yil kuzida Toshkentdagi havo sifati yana jamoatchilikning asosiy tashvishlaridan biriga aylandi.
2025-yil kuzida Toshkentdagi havo sifati yana jamoatchilikning asosiy tashvishlaridan biriga aylandi. Noyabr oyida poytaxtda PM2.5 zarrachalari miqdori belgilangan me’yorlardan bir necha bor oshdi.
Monitoring ma’lumotlariga ko‘ra, 20-noyabr kuni Toshkent havosidagi PM2.5 konsentratsiyasi 202 µg/m³ ga yetdi. Bu O‘zbekiston ekologiya idoralari ko‘rsatgan soatlik ruxsat etilgan 60 µg/m³ me’yordan qariyb 3,4 baravar yuqori. Aholiga ko‘chada bo‘lishni cheklash tavsiya qilindi.
Muammo faqat bir kun bilan cheklanib qolmadi. 11-noyabr kuni PM2.5 miqdori 143 µg/m³ ni tashkil etdi. Bu ham xuddi shu me’yordan taxminan 2,4 baravar ko‘p edi.
IQAir ma’lumotlari ham 2025-yilda Toshkent uchun noyabr eng iflos oy bo‘lganini ko‘rsatdi. O‘sha oyda PM2.5 ning o‘rtacha konsentratsiyasi 75,5 µg/m³ ga yetgan.
Shu fonda O‘zbekiston shaharlarni ko‘kalamzorlashtirishga yangi yondashuvni joriy qilmoqda. Endi sun’iy intellekt nafaqat nechta daraxt ekish kerakligini, balki ularni qayerga va qanday ekish ma’qul ekanini ham aniqlashga yordam beradi.
Prezidentning yangi qaroriga ko‘ra, O‘zbekistonda 2027-yil martigacha Yashil AI nomli sun’iy intellekt yordamchisini ishga tushirish rejalashtirilgan. Tizim tuproq holati, yer sifati, suv mavjudligi, iqlim, sun’iy yo‘ldosh tasvirlari va joylardagi kuzatuvlar haqidagi ma’lumotlarni birlashtirib, ko‘kalamzorlashtirish uchun eng mos hududlarni aniqlaydi.
U quyidagi masalalarni ham belgilashga yordam beradi:
muayyan hudud uchun qaysi daraxt va buta turlari mos kelishi;
qancha ko‘chat ekish kerakligi;
ularni qanday joylashtirish ma’qul ekani;
ko‘chatlarni qachon ekish kerakligi;
ularni qanday sug‘orish va parvarish qilish lozimligi.