Yetakchi iqtisodchiga ko‘ra, aksiyalar va obligatsiyalar bozori izdan chiqayotgan bir paytda AI bo‘yicha optimistik qarashlarning “asosiy iqtisodiy nuqsoni” nimada
“Hozircha kompaniyalar uchun AI’dan olinayotgan iqtisodiy samara juda sekin namoyon bo‘lmoqda.
“Hozircha kompaniyalar uchun AI’dan olinayotgan iqtisodiy samara juda sekin namoyon bo‘lmoqda. Bu esa AI xizmatlari uchun pul to‘lash istagi tobora susayayotganini ko‘rsatadi.”
Apollo kompaniyasining bosh iqtisodchisi Torsten Slok o‘tgan hafta davomida AI bumini keskin tanqid qildi. Bu bayonotlar Wall Street AI sektoridan chekinayotgan bir paytga to‘g‘ri keldi.
Seshanba kuni u tokenlar uchun sarflanadigan mablag‘lar o‘sishining yaqinda sekinlashganiga e’tibor qaratdi. Uning aytishicha, hisoblash quvvatiga bo‘lgan talab deyarli o‘smayapti va narxdagi o‘zgarishlarga juda sezgir.
Slokning qo‘shimcha qilishicha, bu texnologiyaga sarmoya kiritayotgan kompaniyalarning aksariyati hali sezilarli mehnat unumdorligi o‘sishiga erishmagan. Shu sababli AI endi o‘sish manbaidan ko‘ra xarajat markaziga ko‘proq o‘xshab bormoqda.
“AI bo‘yicha optimistik qarashlarning asosiy iqtisodiy nuqsoni shundaki, hisoblash quvvatini ishlab chiqarishning qo‘shimcha xarajati undan foydalanuvchilarga beradigan qo‘shimcha nafidan oshib ketmoqda. Bu esa ma’lumotlar markazlariga bo‘lgan talab cheksiz degan da’volarni shubha ostida qoldiradi”, deb tushuntirdi u. “Qancha hisoblash quvvati va nechta ma’lumotlar markazi kerak bo‘lishi kompaniyalar shu quvvat yordamida qanday daromad keltira olishiga bog‘liq. Hozircha kompaniyalar uchun AI’dan olinayotgan iqtisodiy samara juda sekin namoyon bo‘lmoqda. Bu esa AI xizmatlari uchun pul to‘lash istagi tobora susayayotganini ko‘rsatadi.”
Uning ta’kidlashicha, ma’lumotlar markazlarini qurish bo‘yicha hisob-kitoblarda asosiy omil jismoniy quvvat yoki elektr energiyasi emas. Eng muhimi — foydalanuvchilar hisoblash quvvati uchun amalda qancha pul to‘lashga tayyor ekani.
Biroq kompaniyalar yuqori narxni faqat bu ularga daromadni tezroq oshirish, foydani ko‘paytirish yoki xarajatlarni sezilarli qisqartirish imkonini bersagina to‘laydi. Slokning yozishicha, hozircha bunday natijalarga katta miqyosda erishilayotganini ko‘rsatuvchi dalillar juda kam.
“Balki bu kelajakda yuz berar. Balki yo‘q”, deya ogohlantirdi u.
Payshanba kuni Slok tokenlar uchun sarflanayotgan mablag‘lar atrofidagi “aylanma moliyalashtirish” muammosidan xavotir bildirdi. AI kompaniyalari boshqa kompaniyalarga pul berishi yoki ularning qarzlarini kafolatlashi, o‘sha kompaniyalar esa AI xizmatlarining eng yirik mijozlari bo‘lishi bilan bog‘liq kelishuvlar allaqachon tanqid ostiga olingan. Bu holat AI kompaniyalari o‘sishining qanchalik barqaror ekani haqida savollar tug‘dirmoqda.
Slokning fikricha, xuddi shunday holat AI startaplari va ularga sarmoya kiritayotgan venchur kapital fondlari o‘rtasida ham mavjud. Uning aytishicha, AI xizmatlariga eng ko‘p mablag‘ sarflayotgan kompaniyalarning eng yuqori 1 foizidagi bizneslarning 80 foizi venchur kapital hisobidan moliyalashtiriladi. Demak, startaplar hisoblash quvvati uchun to‘lovlarni o‘z faoliyatidan tushgan daromad bilan emas, venchur kapital hisobidan amalga oshirmoqda.
Shanba kuni esa u yirik hyperscaler kompaniyalaridan tashqari AQSh kompaniyalari uchun AI “moliyaviy jihatdan umuman samara bermadi”, deb bayonot berdi. “Muhtasham yettilik” deb ataluvchi kompaniyalarda foyda marjasi va har bir xodimga to‘g‘ri keladigan daromad oshayotgan bo‘lsa, S&P 500 indeksining qolgan kompaniyalarida bunday yaxshilanish kuzatilmagan.
Hafta boshidagi fikrlarini davom ettirar ekan, Slok AQSh korporativ sektori umuman olganda eng yangi AI modeliga muhtoj emasligini va buning uchun pul to‘lashni istamasligini aytdi. Biroq AI arzonlashib, oddiy standart xizmatga aylanayotgan bo‘lsa ham, an’anaviy kompaniyalar moliyaviy natijalarini yaxshilash uchun undan foydalanishda qiynalishi mumkin.